In vuur en vlam

Wanneer ik tuineigenaren vraag naar hun favoriete seizoen dan wordt de herfst dikwijls genoemd. Het prachtige palet aan warme herfstkleuren is spectaculair, de gezonde frisse lucht heerlijk om in te ademen en de zonnestralen lijken alles goud op te lichten. Zo heeft elk seizoen zijn charme. Over enkele weken beginnen de bladeren weer te verkleuren. In deze blog lees je hoe dat werkt.

tuinontwerp-tuinadvies-tuinarchitect-tuinaanleg-hovenier-tuinontwerper-Toffe Tuinen-Laura Knoops-herfstverkleuring-herfst-herfst tuin- seizoensbeleving

De werking van pigment

Kleur wordt bepaald door pigmenten. Pigmentenontlenen hun kleurwerking aan de absorptie en reflectie van bepaalde golflengtes van het zichtbare licht.Hierdoor lijkt een stof voor het menselijk oog gekleurd. Blad kleurt normaal gesproken groen. De groene kleur is zichtbaar door het chlorofyl in de bladgroenkorrelsdat vooral oranje, rode, paarse golflengtes absorbeert. De geel/groene golflengtes worden gereflecteerd.Chlorofyl is onmisbaar voor de zuurstofhuishouding (fotosynthese) in planten. Naast chlorofyl bevat eenplant nog andere stoffen met hun eigen pigmenten.

Drie invloedsfactoren

Drie factoren die van invoed zijn op de verkleuring van het blad zijn: daglengte, temperatuur en bodem. De daglengte is de meest stabiele factor. De daglengte ondergaat elk jaar een liniair verlopende verandering. De dagen worden korter, de nachten langer. dit is van invloed op biochemische processen in het blad.

Ontstaan van herfstkleur

Gedurende de winterperiode (de koude periode) wordt de opname van water bemoeilijkt door het vermindert functioneren van de wortels bij lage temperaturen.
De verdamping van vocht door de huidmondjes blijft echter gelijk. Met minder water om op te nemen en gelijkblijvende verdamping zou uitdrogen en afsterven het gevolg zijn. Om dit te voorkomen neemt de boom maatregelen. Het laat de bladeren vallen.

Maar zonder de bladeren kan de boom veel minder fotosynthese aanmaken. In de zomermaanden (de warme maanden) produceert de boom daarom extra grote hoeveelheden chlorofyl. In de herfst, wordt het chlorofyl teruggetrokken uit de bladeren en opgeslagen in de twijgen. Dit geeft de boom reserves gedurende de winter. Nu het chlorofyl is teruggetrokken en niet langeroverheerst, worden de reststoffen door hun pigmentzichtbaar. Er ontstaat een herfstkleur.

tuinontwerp-tuinadvies-tuinarchitect-tuinaanleg-hovenier-tuinontwerper-Toffe Tuinen-Laura Knoops-herfstverkleuring-herfst-herfst tuin- seizoensbeleving

Chlorofyl trekt zich terug en reststoffen worden zichtbaar.

Geel, oranje of rood?

Het zijn de reststoffen die de herfstkleur van het blad bepalen. Deze reststoffen zijn Antocyaan, Xantofyl en/ofCaroteen.

Xantofyl en/of Caroteen

Caroteen en Xantofyl zijn het gehele groeiseizoen al inde bladcellen aanwezig. Ze zijn verantwoordelijk voor de gele, oranje en bruine kleuren zoals je die ook ziet in wortels, mais, paardenbloemen etc.

Antocyaan

Anthocyaan zorgt voor een rode kleur zoals je die ook ziet in kersen, aardbeien en rode appels bijvoorbeeld. Anthocyanen worden in de herfst gevormd onder de invloed van licht en resterende suikers in bladcellen.

tuinontwerp-tuinadvies-tuinarchitect-tuinaanleg-hovenier-tuinontwerper-Toffe Tuinen-Laura Knoops-herfstverkleuring-herfst-herfst tuin- seizoensbeleving

Rode tot paarse kleuren ontstaan door antocyaan.

tuinontwerp-tuinadvies-tuinarchitect-tuinaanleg-hovenier-tuinontwerper-Toffe Tuinen-Laura Knoops-herfstverkleuring-herfst-herfst tuin- seizoensbeleving

Gele kleuren ontstaan door xantofyl.

tuinontwerp-tuinadvies-tuinarchitect-tuinaanleg-hovenier-tuinontwerper-Toffe Tuinen-Laura Knoops-herfstverkleuring-herfst-herfst tuin- seizoensbeleving

Oranje kleuren ontstaan door caroteen.

Bladval

In de loop van de herfst vormt de boom aan de voet van de bladsteel een kurklaagje. De verantwoordelijkestoffen voor dit proces zijn de planthormonenAbscisinezuur en auxine. Abscisinezuur zorgt voor de vorming van een kurklaag. Auxine verhindert dit. De korte daglengte en de lage temperaturen stimuleren de aanmaak van Abscisinezuur en verlagen de productie van auxine. Zo groeit geleidelijk een kurklaag tussen de bladsteel en de twijg. Gaat het dan waaien? Dan breekt de steel bij de twijg los en dwarrelt het blad naar beneden.

Overlevingsmechanisme

Alle planten in de gematigde klimaatzones hebben elk jaar opnieuw te maken met de winter. Om zichzelf te beschermen tegen de vrieskou moeten ze maatregelen nemen. Kwetsbare weefsels moet of worden afgestoten of zijn voorzien van extra bescherming.

Houtige plantdelen aan bomen of struiken zoals de stam, takken en knoppen zijn zo uitgerust dat ze extreme kou kunnen doorstaan. Het blad aan loofbomen is dun en kwetsbaar en zou bevriezen als het aanblijft. Dat geldt ook voor vaste planten. Zij sterven daarom veelal bovengronds af om ondergronds te overleven.

Er zijn planten die hun blad aanhouden, zoals bijvoorbeeld naaldbomen. Zij voorzien hun naalden van een dikke waslaag die uitdroging voorkomt. In de naalden voorkomt een vloeistof bevriezing. Bladhoudende planten zijn goed te herkennen aan hun dikke, leerachtige bladeren met een vaak glanzende waslaag.

tuinontwerp-tuinadvies-tuinarchitect-tuinaanleg-hovenier-tuinontwerper-Toffe Tuinen-Laura Knoops-herfstverkleuring-herfst-herfst tuin- seizoensbeleving

Naaldbomen beschermen hun blad middels een waslaag.

Laat een reactie achter